Kiểm toán năng lượng: Đo đúng để tiết kiệm đúng

“Siết” yêu cầu sử dụng năng lượng

Kiểm toán năng lượng là hoạt động đo lường, phân tích, tính toán, đánh giá để xác định mức tiêu thụ năng lượng, tiềm năng tiết kiệm năng lượng và đề xuất giải pháp sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả đối với cơ sở sử dụng năng lượng.

Ngày 21/01/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 30/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, thay thế Nghị định số 21/2011/NĐ-CP, đặt ra yêu cầu chặt chẽ hơn đối với cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm.

Theo quy định hiện hành, cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm được xác định là cơ sở có mức tiêu thụ năng lượng hằng năm lớn, phải thực hiện kiểm toán năng lượng định kỳ 3 năm/lần, bao gồm các đối tượng sau:

Thứ nhất, cơ sở sản xuất công nghiệp, nông nghiệp và đơn vị vận tải có tổng mức tiêu thụ năng lượng trong một năm quy đổi từ 1.000 tấn dầu tương đương (TOE) trở lên.

Thứ hai, các công trình xây dựng dùng làm trụ sở, văn phòng làm việc, nhà ở, cơ sở giáo dục, y tế, vui chơi giải trí, thể dục thể thao, khách sạn, siêu thị, nhà hàng, cửa hàng có tổng mức tiêu thụ năng lượng trong một năm quy đổi từ 500 tấn dầu tương đương (TOE) trở lên. Tổng mức tiêu thụ năng lượng bao gồm điện, than, dầu, khí và các dạng năng lượng khác được xác định tại địa chỉ công trình đang hoạt động.

Các chuyên gia đánh giá, kiểm toán năng lượng không chỉ giúp doanh nghiệp thực hiện đúng quy định pháp luật mà còn là cơ sở để đánh giá thực trạng sử dụng năng lượng, nhận diện những khâu tiêu hao lớn và xây dựng giải pháp tiết kiệm phù hợp.

Qua đó, doanh nghiệp có thể giảm chi phí sản xuất, nâng cao hiệu quả vận hành, đồng thời từng bước đáp ứng yêu cầu về sử dụng năng lượng hiệu quả và bảo vệ môi trường từ đối tác, khách hàng quốc tế. Đây cũng là nền tảng quan trọng để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, thích ứng với xu hướng sản xuất xanh và phát triển bền vững.

Từ kiểm toán đến tối ưu chi phí sản xuất

Để kết quả kiểm toán năng lượng thực sự có giá trị, các tổ chức, doanh nghiệp cần lựa chọn đơn vị kiểm toán uy tín, có năng lực chuyên môn, thiết bị đo phù hợp và quy trình thực hiện rõ ràng. Trong đó, Trung tâm Kỹ thuật Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng 1 (QUATEST 1) thuộc Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia là sự lựa chọn đáng tin cậy.

Theo thông tin từ đơn vị, quy trình kiểm toán năng lượng tại Quatest 1 trải qua 5 bước, gồm: Khảo sát, thu thập số liệu tiêu thụ năng lượng; Đo đạc hiện trường các hệ thống điện, nhiệt, khí nén, chiếu sáng bằng thiết bị đã hiệu chuẩn; Phân tích cân bằng năng lượng, chỉ ra điểm thất thoát; Đề xuất giải pháp, lượng hóa mức tiết kiệm và thời gian hoàn vốn; cuối cùng là lập báo cáo kiểm toán theo đúng mẫu quy định.

Với thế mạnh về đo lường, QUATEST 1 chú trọng bảo đảm độ tin cậy của số liệu thông qua việc liên kết với chuẩn đo lường quốc gia. Đây là nền tảng quan trọng để đánh giá chính xác tình hình sử dụng năng lượng, nhận diện những khâu tiêu hao chưa hiệu quả và xác định tiềm năng tiết kiệm. Kiểm toán năng lượng bắt đầu từ việc đo đúng, bởi số liệu tin cậy là cơ sở để đưa ra những giải pháp phù hợp với thực tế vận hành của doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, Quatest 1 có tính độc lập, khách quan trong hoạt động chuyên môn với vai trò là tổ chức kỹ thuật thuộc hệ thống tiêu chuẩn đo lường chất lượng quốc gia. Cùng với đội ngũ kiểm toán viên năng lượng có chứng chỉ theo quy định, đây là những yếu tố góp phần bảo đảm chất lượng và độ tin cậy của kết quả kiểm toán, giúp doanh nghiệp có cơ sở đánh giá thực trạng sử dụng năng lượng.

Trên cơ sở kết quả kiểm toán, Quatest 1 đề xuất các giải pháp thực tế, phù hợp với điều kiện vận hành và khả năng đầu tư của từng cơ sở, ưu tiên những phương án có chi phí thấp, thời gian hoàn vốn nhanh. Qua đó, doanh nghiệp có thể chủ động kiểm soát chi phí năng lượng, nâng cao hiệu quả sản xuất và từng bước hướng tới sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả.

 Thanh Tùng/VietQ